บิลค่าไฟไทยประกอบด้วยอะไร
การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) และ การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) ซึ่งดูแลกรุงเทพฯ นนทบุรี และสมุทรปราการ ใช้อัตราค่าไฟฐานเดียวกันทั้งประเทศ บิลรายเดือนคือ
ค่าพลังงาน + ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า (ประเภท 3–7) + ค่าบริการ + Ft × หน่วย แล้วบวก VAT 7%
- ค่าพลังงานไฟฟ้า (บาท/หน่วย) — อัตราเดียว อัตราขั้นบันได หรือแยก On Peak / Off Peak
- ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า หรือ Demand Charge (บาท/kW) — สำหรับผู้ใช้ไฟขนาดกลางและใหญ่ คิดจากกำลังไฟเฉลี่ย 15 นาทีที่สูงที่สุด
- ค่าบริการ (บาท/เดือน) — คงที่
- Ft — ค่าไฟฟ้าผันแปรอัตโนมัติ คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานปรับทุก 4 เดือน เปลี่ยนบ่อยเกินกว่าจะพิมพ์ไว้ในบทความ ตรวจ ค่า Ft ล่าสุดที่เว็บไซต์ กฟภ.
คุณเป็นผู้ใช้ไฟประเภทไหน
| ประเภท | ผู้ใช้ไฟ | เกณฑ์ขนาด |
|---|---|---|
| 1 | บ้านอยู่อาศัย วัด และศาสนสถาน | — |
| 2 | กิจการขนาดเล็ก สำนักงาน หน่วยราชการ | ความต้องการพลังไฟฟ้าต่ำกว่า 30 kW |
| 3 | กิจการขนาดกลาง | 30–999 kW และใช้ไม่เกิน 250,000 หน่วย/เดือน (เฉลี่ย 3 เดือน) |
| 4 | กิจการขนาดใหญ่ | ตั้งแต่ 1,000 kW หรือใช้เกิน 250,000 หน่วย/เดือน |
| 5 | กิจการเฉพาะอย่าง — โรงแรม ที่พัก | ตั้งแต่ 30 kW |
| 6 | องค์กรที่ไม่แสวงหากำไร | — |
| 7 | สูบน้ำเพื่อการเกษตร | — |
| 8 | ไฟฟ้าชั่วคราว | — |
ช่วงเวลา On Peak และ Off Peak
อัตรา TOU (ประเภท 1.2, 2.2, 3.2, 4.2, 5.1, 6.2, 7.2)
- On Peak: วันจันทร์–ศุกร์ เวลา 09:00–22:00 น.
- Off Peak: วันจันทร์–ศุกร์ เวลา 22:00–09:00 น. และทั้งวันในวันเสาร์ อาทิตย์ และวันหยุดราชการตามปกติ (ไม่รวมวันหยุดชดเชย)
- Peak: 18:30–21:30 น.
- Partial: 08:00–18:30 น. (คิดค่าความต้องการพลังไฟฟ้าเฉพาะส่วนที่เกิน Peak)
- Off Peak: 21:30–08:00 น.
กิจการขนาดกลางและใหญ่ อัตรา TOU — อัตราที่โรงงานส่วนใหญ่จ่าย
ประเภท 3.2 (ขนาดกลาง) และ 4.2 (ขนาดใหญ่) ใช้อัตราเดียวกัน ตัวเลขชุดเดียวกันนี้ใช้กับ 5.1 (โรงแรม TOU) 6.2 (ไม่แสวงหากำไร TOU) และ 7.2 (สูบน้ำเพื่อการเกษตร TOU) ด้วย ยกเว้น 7.2 มีค่าบริการ 204.07 บาท/เดือน
| แรงดัน | ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า On Peak (บาท/kW) | ค่าพลังงาน On Peak (บาท/หน่วย) | ค่าพลังงาน Off Peak (บาท/หน่วย) | ค่าบริการ (บาท/เดือน) |
|---|---|---|---|---|
| ตั้งแต่ 69 kV | 74.14 | 4.1025 | 2.5849 | 312.24 |
| 22–33 kV | 132.93 | 4.1839 | 2.6037 | 312.24 |
| ต่ำกว่า 22 kV | 210.00 | 4.3297 | 2.6369 | 312.24 |
อัตราขั้นต่ำ (ประเภท 3 และ 4): ค่าไฟฟ้าต่ำสุดต้องไม่ต่ำกว่า 70% ของค่าความต้องการพลังไฟฟ้าสูงสุดในรอบ 12 เดือนที่ผ่านมา นับถึงเดือนปัจจุบัน มีผลส่วนใหญ่ในเดือนที่โรงงานหยุดผลิต
มิเตอร์ด้านแรงต่ำ: ถ้าติดตั้งมิเตอร์ด้านแรงต่ำของหม้อแปลงที่เป็นของผู้ใช้ไฟ จะคิดกิโลวัตต์และหน่วยเพิ่มอีก 2% เพื่อครอบคลุมการสูญเสียในหม้อแปลง
อัตราปกติ (ไม่ใช่ TOU) — 3.1 และ 5.2
ประเภท 3.1 ใช้ได้เฉพาะผู้ที่อยู่ในอัตรานี้เดิมก่อนค่าไฟเดือนพฤศจิกายน 2558 (เปลี่ยนไป 3.2 ได้ แต่เปลี่ยนกลับไม่ได้) ประเภท 5.2 เป็นอัตราชั่วคราวสำหรับโรงแรมที่ยังไม่ได้ติดมิเตอร์ TOU
| แรงดัน | 3.1 ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า (บาท/kW) | 3.1 ค่าพลังงาน (บาท/หน่วย) | 5.2 ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า (บาท/kW) | 5.2 ค่าพลังงาน (บาท/หน่วย) |
|---|---|---|---|---|
| ตั้งแต่ 69 kV | 175.70 | 3.1097 | 220.56 | 3.1097 |
| 22–33 kV | 196.26 | 3.1471 | 256.07 | 3.1471 |
| ต่ำกว่า 22 kV | 221.50 | 3.1751 | 276.64 | 3.1751 |
กิจการขนาดใหญ่ อัตรา TOD — 4.1 (อัตราเดิม)
ใช้ได้เฉพาะผู้ที่อยู่ในอัตรา 4.1 เดิมก่อนค่าไฟเดือนพฤศจิกายน 2558
| แรงดัน | Peak (บาท/kW) | Partial (บาท/kW) | Off Peak | ค่าพลังงาน (บาท/หน่วย) |
|---|---|---|---|---|
| ตั้งแต่ 69 kV | 224.30 | 29.91 | 0 | 3.1097 |
| 22–33 kV | 285.05 | 58.88 | 0 | 3.1471 |
| ต่ำกว่า 22 kV | 332.71 | 68.22 | 0 | 3.1751 |
บ้านอยู่อาศัยและกิจการขนาดเล็ก
ประเภท 1.1 — บ้านอยู่อาศัย อัตราปกติ (ขั้นบันได):
| หน่วยต่อเดือน | 1.1.1 (ใช้ไม่เกิน 150 หน่วย/เดือน) | 1.1.2 (ใช้เกิน 150 หน่วย/เดือน) |
|---|---|---|
| 15 หน่วยแรก | 2.3488 | — |
| หน่วยที่ 16–25 | 2.9882 | — |
| หน่วยที่ 26–35 | 3.2405 | — |
| หน่วยที่ 36–100 | 3.6237 | — |
| หน่วยที่ 101–150 | 3.7171 | — |
| 150 หน่วยแรก | — | 3.2484 |
| หน่วยที่ 151–400 | 4.2218 | 4.2218 |
| เกิน 400 หน่วย | 4.4217 | 4.4217 |
| ค่าบริการ (บาท/เดือน) | 8.19 | 24.62 |
| ประเภท | แรงดัน | On Peak (บาท/หน่วย) | Off Peak (บาท/หน่วย) | ค่าบริการ (บาท/เดือน) |
|---|---|---|---|---|
| 1.2.1 | 22–33 kV | 5.1135 | 2.6037 | 312.24 |
| 1.2.2 | ต่ำกว่า 22 kV | 5.7982 | 2.6369 | 24.62 |
| 2.2.1 | 22–33 kV | 5.1135 | 2.6037 | 312.24 |
| 2.2.2 | ต่ำกว่า 22 kV | 5.7982 | 2.6369 | 33.29 |
ประเภทอื่น: องค์กรไม่แสวงหากำไร อัตราปกติ 6.1 — 3.4149 (ตั้งแต่ 69 kV) และ 3.5849 (22–33 kV) บาท/หน่วย ค่าบริการ 312.24 ต่ำกว่า 22 kV 10 หน่วยแรก 2.8013 ส่วนที่เกิน 3.8919 ค่าบริการ 20.00 · สูบน้ำเพื่อการเกษตร 7.1 — 100 หน่วยแรก 2.0889 ส่วนที่เกิน 3.2405 ค่าบริการ 115.16 · ไฟฟ้าชั่วคราว (ประเภท 8) — 6.8025 บาท/หน่วย
ตัวอย่างคำนวณ — โรงงานประเภท 3.2.2 (22–33 kV)
โรงงานที่มีความต้องการพลังไฟฟ้าเฉลี่ย 15 นาทีสูงสุดช่วง On Peak 500 kW ใช้ไฟ On Peak 120,000 หน่วย และ Off Peak 60,000 หน่วย ในเดือนนั้น
| รายการ | วิธีคิด | บาท |
|---|---|---|
| ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า | 500 kW × 132.93 | 66,465.00 |
| ค่าพลังงาน On Peak | 120,000 หน่วย × 4.1839 | 502,068.00 |
| ค่าพลังงาน Off Peak | 60,000 หน่วย × 2.6037 | 156,222.00 |
| ค่าบริการ | 312.24 | |
| รวมก่อน Ft และ VAT | 725,067.24 |
ค่าเพาเวอร์แฟคเตอร์: ถ้าความต้องการพลังไฟฟ้ารีแอคตีฟเฉลี่ย 15 นาทีสูงสุดเกิน 61.97% ของความต้องการพลังไฟฟ้าสูงสุด (เพาเวอร์แฟคเตอร์ต่ำกว่าประมาณ 0.85) ส่วนที่เกินคิดกิโลวาร์ละ 56.07 บาท ในตัวอย่างนี้ส่วนที่เกิน 310 kvar จะถูกคิดเงิน
ความหมายต่อโซลาร์และแบตเตอรี่
- โซลาร์ลดหน่วย On Peak โซลาร์ผลิตไฟส่วนใหญ่ในช่วง On Peak 09:00–22:00 น. ของวันทำงาน ไฟทุกหน่วยที่ใช้เองในโรงงานจึงประหยัดประมาณ 4.1839 บาทบวก Ft ไฟที่ผลิตวันเสาร์ อาทิตย์ และวันหยุด ประหยัดแค่อัตรา Off Peak ซึ่งสำคัญสำหรับโรงงานที่เดินเครื่อง 7 วัน
- โซลาร์อย่างเดียวลด Demand Charge ได้ไม่แน่นอน Demand Charge ตามค่า 15 นาทีที่สูงที่สุดของเดือน เมฆก้อนเดียวในช่วงพีคของโรงงาน หรือพีคที่เกิดหลังพระอาทิตย์ตก ก็กำหนดค่า Demand เหมือนไม่มีโซลาร์ การลดให้ได้แน่นอนต้องมีแบตเตอรี่ที่จ่ายไฟตอนพีค อ่าน ลด Demand Charge โรงงานด้วย Peak Shaving
- ลดความต้องการพลังไฟฟ้าได้ทุก 100 kW ประหยัด 13,293.00 บาทต่อเดือน ที่แรงดัน 22–33 kV โดยต้องลดได้ทุกช่วง 15 นาทีของ On Peak ตลอดเดือน
- การย้ายการใช้ไฟมีค่า 1.5802 บาทต่อหน่วย (On Peak ลบ Off Peak ที่ 22–33 kV) คือส่วนต่างของแบตเตอรี่ที่ชาร์จช่วง Off Peak แล้วจ่ายช่วง On Peak ก่อนหักการสูญเสีย
คำถามที่พบบ่อย
ช่วงเวลา On Peak ของ TOU คือกี่โมง
วันจันทร์–ศุกร์ 09:00–22:00 น. ส่วน Off Peak คือ 22:00–09:00 น. ของวันทำงาน และทั้งวันในวันเสาร์ อาทิตย์ และวันหยุดราชการตามปกติ วันหยุดชดเชยคิดเป็นวันปกติDemand Charge คิดอย่างไร
มิเตอร์บันทึกกำลังไฟเฉลี่ยทุกช่วง 15 นาที ค่าเฉลี่ย 15 นาทีที่สูงที่สุดในช่วง On Peak ของเดือน (kW) คูณกับอัตรา เช่น 132.93 บาท/kW ที่ 22–33 kV อัตรา TOU ไม่คิด Demand ช่วง Off Peakค่า Ft คืออะไร
ค่าไฟฟ้าผันแปรอัตโนมัติตามต้นทุนเชื้อเพลิงและการซื้อไฟ บวกต่อหน่วยในทุกบิล กำหนดโดยคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน และเปลี่ยนทุก 4 เดือนประเภท 3 กับ 4 ต่างกันอย่างไร
ประเภท 3 สำหรับผู้ใช้ 30–999 kW และไม่เกิน 250,000 หน่วยต่อเดือน ประเภท 4 สำหรับผู้ใช้ตั้งแต่ 1,000 kW หรือเกิน 250,000 หน่วยต่อเดือน ถ้าใช้ TOU (3.2 และ 4.2) อัตราเท่ากันกฟน. คิดค่าไฟต่างจาก กฟภ. ไหม
ไม่ต่าง อัตราฐานเท่ากันทั้งประเทศ กฟน. แบ่งระดับแรงดันเป็น 12–24 kV และต่ำกว่า 12 kV และเลขประเภทย่อยบางข้อต่างกันติดโซลาร์แล้วลด Demand Charge ได้ไหม
ได้บางเดือน แต่ไม่แน่นอน Demand Charge ตามค่า 15 นาทีที่สูงที่สุดของเดือน เมฆหรือพีคตอนค่ำกำหนดค่าได้ทั้งที่มีโซลาร์ แบตเตอรี่ที่จ่ายไฟตอนพีคคือสิ่งที่ทำให้ลดได้แน่นอนค่าไฟขั้นต่ำ 70% คืออะไร
สำหรับประเภท 3 และ 4 ค่าไฟรายเดือนต้องไม่ต่ำกว่า 70% ของค่าความต้องการพลังไฟฟ้าสูงสุดในรอบ 12 เดือนที่ผ่านมา มีผลส่วนใหญ่กับเดือนที่ผลิตน้อยหรือหยุดผลิตอัตราเหล่านี้เป็นปัจจุบันหรือไม่
เป็นอัตราฐานของ กฟภ. ที่ใช้ตั้งแต่ค่าไฟเดือนพฤษภาคม 2566 ซึ่ง กฟภ. ยังแสดงเป็นอัตราปัจจุบัน (ตรวจสอบเดือนกันยายน 2569) ส่วน Ft แยกต่างหากและเปลี่ยนทุก 4 เดือนสรุป
โรงงานไทยส่วนใหญ่จ่ายอัตรา TOU ประเภท 3.2 หรือ 4.2 ที่ 22–33 kV คือ Demand 132.93 บาท/kW On Peak 4.1839 บาท/หน่วย และ Off Peak 2.6037 บาท/หน่วย บวก Ft และ VAT ค่าพลังงาน On Peak คือส่วนที่โซลาร์ลดได้ ส่วน Demand Charge ที่ถูกกำหนดจาก 15 นาทีเดียวต่อเดือน คือส่วนที่แบตเตอรี่ควบคุมได้